6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما

مقاله‌ی  6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما نوشته‌ای است در گروه مشاوره شغلی  از  وبلاگ موسسه مشاوره شغلی و کاریابی کارروا ؛ در این مقاله در خصوص این موضوع صحبت خواهیم کرد که طراحی مسیر شغلی چیست، چه لزومی دارد و چه عواملی بر آن موثر است.

کمی درباره‌‌ی طراحی مسیر شغلی

طراحی مسیر شغلی مجموعه‌ی فعالیت‌هایی است که با همکاری و مشارکت جدی مراجع و مشاور شغلی انجام می‌گیرد و در آن مراجع با شناختن خصوصیات شخصیتی، آشنا شدن با مشاغل متعدد و نیازهای شغلی جامعه، شغلی را انتخاب می‌کند.

با طراحی مسیر شغلی، مراجع به کمک مشاور در ابتدا به خودشناسی نائل شده و به درک درستی از توانایی‌ها و ویژگی‌های خود می‌رسد و بعد از آن نسبت به ویژگی‌هایِ اختصاصیِ مشاغلِ مختلفِ موجود در جامعه آگاهی می‌یابد و سپس با توجه به نیازهای جامعه، شغلی را برمی‌گزیند.

اما عوامل متعددی در طراحی مسیر شغلی موفق نقش دارند، ‌عواملی همچون توانایی‌های ذهنی، استعدادها، رغبت‌ها، ویژگی‌های شخصیتی، واقعیت‌های مشاغل و عوامل محیطی. وقتی در خصوص عوامل موثر صحبت می‌کنیم مُرادمان این است که در یک طراحی مسیر شغلی موفق می‌بایست به چنین عواملی توجه ویژه نمائیم و با بررسی دقیق هر یک از آنها درصد موفقیت طرح را افزایش دهیم. اکنون که طراحی مسیر شغلی را تعریف کردیم و عوامل موثر بر آن را نام بردیم وقت آن رسیده است که کمی در خصوص همین عوامل توضیح دهیم.

6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما

1. توانایی‌ ذهنی

اولین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به توانایی‌های ذهنی هر فرد است. انجام هر شغلی به توانایی ذهنی یا هوشی مشخصی نیاز دارد و هر شخصی از یک میزان توانایی ذهنی معینی برخوردار است.

اگر شخصی با هوشِ متوسط، شغلی را انتخاب کند که اقتضای فعالیت و موفقیت در آن، هوشِ بالاست، از عهده‌‌ی انجام آن بر نخواهد آمد، در نتیجه‌ی این ناکارآمدی با احساسِ سرخوردگی مواجه خواهد شد، حتی با تقلیل اعتماد به نفسش توان انجام یا آغاز کار دیگری را هم از دست خواهد داد و خود را انسان ناتوان و شکست خورده‌ای خواهد پنداشت، این در حالی است که اگر از ابتدا شغلی را متناسب با توانایی‌ ذهنی خود انتخاب می‌نمود و به موفقیت‌های کوچک دست می‌یافت، با تجربه‌ی تراکمِ احساس موفقیت در نوعی چرخه‌ی هم‌افزایی شغل-شخص قرار می‌گرفت، چرخه‌ای که با تقویت اعتماد به نفسش او را در مسیر رشد قرار می‌داد.

همچنین اگر شخصی با هوشِ بالا، شغلی را انتخاب کند که نیاز به هوشِ متوسط دارد، خیلی سریع از شغل و محیط کارش خسته شده و در کسب رضایتِ شغلی ناکام خواهد ماند؛ او در چنین شغلی مدام خود را به خاطر انتخابی سطح پائین سرزنش کرده و احساس موفقیت در زندگی را از دست خواهد داد. چنین احساساتی می‌تواند بر کیفیت کار، نحوه‌ی تعامل او با همکاران، دوستان، خانواده و حتی روابط زناشوئی‌اش تاثیرگذار باشد.

2. استعداد

دومین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به استعداد‌های فردی است. استعداد را می‌توان توانایی فطری و ذاتی فرد در امر یادگیری دانست؛ نوعی توانایی که یادگیری را تسهیل و تسریع می‌کند. استعداد می‌تواند نوع و میزان یادگیری آتی فرد در زمینه‌های مختلف را پیش‌بینی ‌کند. از سوی دیگر برای کارآمدی در هر شغلی میزان مشخصی از استعداد نیاز است،‌ در صورتی که استعدادهای ذاتی شخص با کار مورد نظر مغایرت داشته باشد، موفقیت شغلی حاصل نخواهد شد.

3. رغبت

سومین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به رغبت‌های هر فرد است. رغبت احساسی است که با توجه و علاقه‌ی زیاد نسبت به چیزی همراه باشد. رغبت همان ترجیح‌ها و دوست داشتن‌های افراد در لحظه‌ی معینی از زمان است. محققان چهار نوع رغبت را برشمرده‌اند:‌

• رغبت بیان شده: بیان صریح و آشکار چیزی که به آن علاقه‌مندیم و یا از آن نفرت داریم.
• رغبت نمایان شده:‌ رغبتی که با انجام یک عمل، فعالیت یا شغل ظاهر می‌شود.
• رغبت آزمون شده: ‌رغبتی که از طریق انجام آزمون‌های هنجار شده‌ی روان‌شناختی کشف می‌شود.
• رغبت فهرست شده: ‌رغبتی که از طریق خوداظهاری و به شیوه‌ی درجه‌بندی انواع موضوعات توسط مراجع به دست می‌آید (به عنوان مثال برای سنجش رغبت مراجع در خصوص مشاغل مختلف، لیستی از مشاغل متعدد در اختیار وی قرار داده می‌شود تا او بر مبنای علاقه‌ی خود آنها را درجه‌بندی نماید).

البته توجه به این نکته هم ضروری است که رغبت‌ها فطری یا ذاتی نیستند، بلکه در طول زندگی و با توجه به عوامل محیطی و نیز تجارب زندگی رشد می‌کنند و شکل خاصی به خود می‌گیرند. در واقع رغبت‌ها به جای آنکه آموخته شوند شناخته و کشف می‌شوند. با کمک ابزارهای مختلف و هنجار شده‌ی روان‌شناسی می‌توان رغبت‌های مراجعان را مورد ارزیابی و سنجش قرار داد.

4. شخصیت

چهارمین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به شخصیت هر فرد است. شخصیتِ هر فرد مجموعه‌ای از خصوصیات بی‌همتا و ویژه‌ای است که مختص آن فرد بوده و او را از دیگران متمایز می‌کند. تحقیقات و پژوهش‌های مختلفِ روان‌شناختی نشان داده‌اند که برخی اشخاص برای انجام برخی کارها مناسب هستند و یا بلعکس؛ به این معنی که خصوصیات شخصیتی آنها با ویژگی‌های برخی مشاغل هماهنگی و سازگاری دارد و یا ندارد. در بررسی‌ها روشن شده است افرادی که مشاغل مشابهی را بر می‌گزینند تا حدودی در ساخت شخصیتی خود ویژگی‌های مشترکی باهمدیگر دارند.

5. واقعیت‌های شغلی

پنجمین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به واقعیت‌های شغلی است. پاسخ‌های مراجعان به ابزارهای روان‌شناسی در سنجش‌ رغبت و شخصیت زمانی دارای اعتبار است که با رفتارهای آنان همسو و همراه باشد، چراکه رغبت‌های بیان شده مخصوصاً در سنین نوجوانی ثبات چندانی ندارند، به همین دلیل رویارویی با واقعیت‌های شغلی امری بسیار ضروری است. یکی از محاسن مشاوره‌ی شغلی این است که مراجع با واقعیت‌های هر شغل مواجه شده و نسبت به تعهّدات، مسئولیت‌ها، دشواری‌ها،‌ میزان درآمد و سایر واقعیت‌های شغلی آگاهی می‌یابد، چنین مواجه‌ای زمینه‌ی بی‌ثباتی و خطا را تقلیل می‌دهد.

اما چه عواملی باعث بی‌ثباتی‌ در رغبت‌های اظهار شده‌ی مراجعان است؟ در پاسخ به این پرسش می‌توان گفت:‌ اظهار رغبت عده‌ای از مراجعان به دلیل نداشتنِ اطلاعاتِ کافی در خصوص شغل با واقعیت همراه نیست؛ همچنین عوامل گوناگونی در تعیین ارزش‌های واقعی مشاغل موثرند که فرد از آنها آگاهی ندارد به همین دلیل تا وقتی خود به آن کار مبادرت نورزد و یا اطلاعات گسترده‌ای در آن خصوص به دست نیاورد ابراز علاقه‌اش به آن شغل ارزش علمی جدی نخواهد داشت؛ گاهی اوقات نیز رغبت‌های مراجعان با خواسته و اصراری که از سوی والدین و اطرافیان رخ می‌دهد به انحراف کشیده می‌شود و غیرواقعی بروز می‌کند.

در نهایت اگر انتخاب شغل با توجه به واقعیت‌های شغلی انجام نگیرد فرد با نارضایتی، نااُمیدی، ناکامی و شکست در شغل مواجه می‌شود.

6. عوامل محیطی

ششمین عامل از 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما توجه به عوامل محیطی است. عوامل محیطی نظیر فرهنگ، خانواده، طبقه‌ی اجتماعی و وضعیت جغرافیایی در انتخاب شغل موثر است. عوامل فرهنگی تا حد زیادی تعیین‌کننده‌ی نوع مشاغلی است که فرد انتخاب می‌کند. همچنین طبقه‌ی اجتماعی نظیر وضع اقتصادی، زمینه‌های خانوادگی و محل اقامت در طراحی مسیر شغلی تاثیر می‌گذارند.

در نهایت و پس از بررسی 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما به این نتیجه می‌رسیم که طراحی مسیر شغلی یعنی مجموعه‌ی فعالیت‌هایی که با همکاری و مشارکت جدی مراجع و مشاور شغلی انجام می‌گیرد و بدان وسیله مراجع با شناختن خصوصیات شخصیتی و آشنا شدن با مشاغل متعدد و نیازهای شغلی جامعه، سرانجام شغلی را متناسب با ویژگی‌های اختصاصی خویش انتخاب می‌نماید، انتخابی که یقیناً با کمترین خطا مواجه خواهد بود.

در پایان اگر با خواندن مقاله‌ی 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما سوالی در ذهن‌تان شکل گرفت، وبلاگ کارروا را در کنار خود بدانید و با طرح پرسش خود در قسمت نظرها، زمینه‌ی پاسخگویی به آن را فراهم نمائید.

منتظر رَدِ قلم‌تان در دیدگاه‌ها هستیم…

• مقاله‌ی 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما الهام گرفته و بازنوشتی‌توسعه‌یافته از فصل طرح‌بندی شغلی کتابِ راهنمایی و مشاوره شغلی و نظریه‌های انتخاب شغل، نوشته‌ی دکتر عبدالله شفیع‌آبادی است کهدرگروه مشاوره شغلی  از  وبلاگ موسسه مشاوره شغلی و کاریابی کارروا بازنویسی شده است.
• هرگونه نقل قول و کپی‌برداری از مقاله‌ی 6 عامل موثر در طراحی مسیر شغلی شما ، بدون ذکر منبع لینک‌دار غیرقانونی، غیرشرعی و قابل پیگرد است. لطفا به پاس وقتی که برای تهیه محتوا گذاشته می‌شود امانتدار باشید…